Waarom je buik onrustig blijft bij PDS, ook als je gezond leeft

Je ontbijt met havermout. Je neemt fruit mee naar je werk. Je waterfles staat naast je laptop en inmiddels weet je precies welke voedingsmiddelen je buik meestal wel en niet prettig vindt.

En toch gebeurt het weer.

Halverwege de middag begint je broekband te knellen. Je buik voelt hard en opgezet. Tijdens een gesprek merk je dat je ongemerkt je buik inhoudt. Tegen de avond wil je eigenlijk alleen nog iets los om je middel en met rust gelaten worden.

Het vreemde is dat je niet altijd kunt aanwijzen wat er misging.

Soms eet je iets zonder problemen en reageert je buik een andere keer op precies dezelfde maaltijd. Een drukke werkdag lijkt verschil te maken. Slecht slapen soms ook. Haastig eten. Een paar dagen weinig bewegen. Een periode waarin er thuis veel speelt.

En voor je het weet ben je weer aan het zoeken.

Was het de koffie? De zuivel? Te weinig vezels? Juist te veel? Toch die ui van gisteren?

Bij PDS is die zoektocht begrijpelijk. Alleen vertelt voeding niet altijd het hele verhaal.

Een prikkelbare darm reageert niet alleen op wat erin komt

Bij PDS werkt de darm niet per se hetzelfde als bij iemand zonder PDS. De beweging van de darm kan anders zijn en de darm kan gevoeliger reageren op prikkels zoals gasvorming, ontlasting of voeding. Dat betekent dat iets wat in een andere buik nauwelijks wordt opgemerkt, bij jou als druk, kramp of een opgeblazen gevoel kan binnenkomen. Daar komt nog iets bij. Je darmen bestaan niet los van de rest van je lichaam. Je merkt dat soms heel concreet. Na een rustige vrije dag voelt je buik anders dan na zes afspraken achter elkaar. Op vakantie gaat het ineens beter, terwijl je ongeveer hetzelfde eet. Of je buik begint juist op te spelen in een week waarin je slecht slaapt, veel achter je computer zit en van het ene naar het andere moet.

Dat maakt PDS ingewikkeld. Er is niet altijd één boosdoener die je kunt aanwijzen en vervolgens uit je koelkast kunt verwijderen.

Het probleem met steeds beter je best doen

Veel mensen die ik zie, zijn allang bezig met hun gezondheid. Ze eten behoorlijk gezond. Ze bewegen. Ze hebben supplementen geprobeerd. Minder koffie. Geen alcohol. Lactosevrij. Glutenvrij. Meer vezels. Minder vezels. Een tijdje geen ui en knoflook. Misschien een FODMAP-lijst op de koelkast. Er ontstaat een steeds nauwkeuriger systeem rondom eten. ’s Ochtends wordt al teruggekeken naar gisteren. Wat heb ik gegeten? Waarom is mijn buik vandaag zo dik? Wat kan ik vanavond beter weglaten? Je lichaam wordt iets wat voortdurend gecontroleerd moet worden. Ondertussen kan het oorspronkelijke begin van de klachten allang achter je liggen. Misschien begonnen je darmen na een buikgriep. Tijdens een moeilijke periode. Rond een zwangerschap. In een fase waarin je wekenlang slecht sliep. Maar de vraag die jaren later interessant wordt, is niet alleen: waardoor is dit ooit begonnen? Maar Ook: wat maakt dat je buik vandaag nog steeds zo gemakkelijk van slag raakt?

Dat hoeft niet hetzelfde te zijn.

Soms zie je het pas wanneer je verder kijkt dan de buik

Iemand vertelt dat haar buik iedere middag opzet. Wanneer we verder praten, blijkt dat ze haar werkdagen vol achter elkaar plant. De lunch wordt regelmatig achter de computer gegeten. Aan het einde van de dag zit ze al uren stil. Haar schouders staan hoog en pas wanneer ze thuiskomt merkt ze hoe moe ze eigenlijk is. Een ander eet juist uiterst zorgvuldig. Zo zorgvuldig dat ze bijna nergens meer spontaan iets durft te eten. Iedere reactie van haar buik wordt gevolgd door een nieuw voedingsmiddel dat verdacht wordt. En weer iemand heeft vooral klachten op werkdagen, terwijl haar buik in het weekend opvallend rustig blijft.

Geen van die observaties bewijst wat de oorzaak van PDS is. Ze laten wel iets anders zien.

Een buik bestaat niet los van het leven waarin die buik iedere dag moet functioneren.

Daarom kijk ik bij buikklachten nooit alleen naar voeding

Natuurlijk wil ik weten wat iemand eet. Maar ik wil ook weten hoe een gewone dinsdag eruitziet.

Hoe laat je opstaat. Of je trek hebt als je eet. Of je daadwerkelijk gaat zitten voor de lunch. Hoe vaak je ontlasting hebt. Of je buik ’s ochtends rustig is en gedurende de dag opzet. Hoe je slaapt. Hoeveel je beweegt. Wanneer de klachten erger worden en wanneer je er nauwelijks iets van merkt.

Ik wil ook weten wat je al geprobeerd hebt. Juist omdat daar vaak informatie in zit. Wat hielp tijdelijk? Wat veranderde helemaal niets? Welke adviezen waren onmogelijk vol te houden? En welke dingen ben je blijven doen omdat ze in theorie gezond zijn, terwijl je eigenlijk niet weet of jouw buik er beter van wordt? Daar ontstaat langzaam een ander beeld. Niet van een lastige darm die zich eindelijk eens normaal moet gedragen.

Maar van een patroon.

En waar past voetreflexologie dan in dit verhaal?

Niet als behandeling waarmee ik PDS genees.

Ook niet omdat er ergens onder je voet een knop zit waarmee ik je darmen kan resetten.

Die belofte kan ik niet onderbouwen.

Er is weinig goed onderzoek naar reflexologie specifiek bij PDS. In een kleine gecontroleerde studie werd geen specifiek voordeel gevonden voor buikpijn, ontlasting of een opgeblazen buik ten opzichte van een gewone voetmassage. Dat vind ik belangrijk om duidelijk te zeggen.

Ik gebruik voetreflexologie daarom niet als vervanging van medische zorg, voedingsbegeleiding of andere reguliere behandelingen voor PDS.

Binnen mijn werk heeft het een andere plaats. Tijdens een behandeling hoeft er even niets opgelost te worden. Je ligt stil. Je hoeft niet te analyseren wat je gisteren gegeten hebt. Je hoeft niet te bedenken wat je de komende week beter moet doen. En soms gebeurt er dan iets heel eenvoudigs. De kaken worden zachter. De schouders zakken. De adem komt lager.

Een buik die bij binnenkomst hard werd vastgehouden, voelt na verloop van tijd minder aangespannen. Het vertelt soms dus iets over hoeveel een lichaam de hele dag vasthoudt zonder dat iemand dat nog merkt.

PDS vraagt zelden om nóg harder je best doen

Dat is misschien wel wat ik het vaakst zie. Mensen die hun klachten serieus nemen, gaan nog zorgvuldiger leven.

Nog beter eten. Nog meer lezen. Nog scherper opletten. Totdat bijna alle aandacht naar de buik gaat. Terwijl juist de dagen waarop het beter gaat vaak minstens zo interessant zijn.

Wat was er toen anders?

En precies daar begint voor mij het onderzoek. Bij de vraag waarom deze buik op sommige momenten zoveel harder hoeft te spreken dan op andere.

Wanneer darmklachten wel bij de huisarts horen

PDS kan langdurige en vervelende klachten geven, maar nieuwe of veranderende darmklachten horen niet automatisch bij PDS.

Bloed bij de ontlasting, onbedoeld gewichtsverlies, een duidelijke verandering in je ontlastingspatroon of darmklachten die voor het eerst ontstaan vanaf je vijftigste zijn redenen om contact op te nemen met je huisarts.

Ook wanneer je nog nooit een diagnose PDS hebt gekregen en langdurig buikpijn of veranderde ontlasting hebt, is het verstandig eerst medisch te laten beoordelen wat er speelt.

Deze blog is bedoeld als algemene informatie en vervangt geen medische diagnose of behandeling.